ادبیات تویسرکان

مشخصات فنی سوال

1- اهداف مهم کتاب درکل آزمون موردتوجه باشد

2.چند سوال ازیک هدف تکرار نشود.

3.به تمام سوالات حیطه شناختی توجه شود.

4.بار سوال باتوجه به درجه دشواری وحجم پاسخ وارزش واقعی سوال تعیین گردد.

5. سوالات ازنظر علمی صحیح باشد.

6.قسمتی ازسوال راهنمای پاسخ همان سوال یا سوالات دیگر نباشد.

7.صورت سوال واضح بوده وبرای همه دانش آموزان یک مفهوم را القاء کند.

8.انتظارخودرا ازدانش آموز مشخص نموده درصورت نیاز واحدمقیاس، میران دقت موردانتظاردرپاسخگویی مشخص شود.

9.زمان بندی آزمون منطقی باشد.

10.سوال انتخاب کردنی داده نشود.

11.نوع سوالات درحدامکان متنوع باشد(چندگزینه ای، تشریحی،صحیح وغلط،کامل کردنی، جورکردنی و...)

12.ترتیب قرارگیری سوال هب یکی ازروشهای سطوح حیطه شناختی ، فصول کتاب، درجه دشواری صورت گیرد.

13.درسوالات کامل کردنی تنها کلمه مهم حذف شود ودرهرجمله تعدادزیادجای خالی قرار نگیرد.جای خالی تاحدامکان درقسمت پایانی سوال قرارگیرد.صورت سوال کامل کردنی عین جمله کتاب نوشته نشود.14.درصورت طرح سوالات چندبخشی توجه به نکات زیر ضروری است:

الف-بخش های سوال به یک هدف کلی مربوط شوند.

ب-بندهای مختلف سوال با حروف الفبامشخص شوند.

ج- بخشهای مختلف ،یک پاسخ نداشته باشند.

د-پاسخ بخشهای مختلف به یکدیگر مربوط نباشد.

   15. توجه به بار بندی وبودجه بندی کتاب.

16.درصورتی که هدف ارزشیابی میزان فهم دانش آموز است نه دقت محاسباتی ؛ازاعداد ساده استفاده شود.

17.درسوالاتی که مبتنی برعقاید شخصی است ازدانش آموز خواسته شود تا دلایل وشواهد خودرابرای عقیده یاطرزفکرخودارائه کنند.

18.سوالاتی که جواب کوتاه بله یا خیردارند باکلماتی مانند چراوچگونه تکمیل گردند.

19.طول متن سوال با پاسخ متناسب باشد.

20.درصورت امکان ازواژه های چه کسی،چه وقت،کجا و...خودداری شده ودرعوض ازکلماتی مانند چرا،چگونه، وبه چه دلیل استفاده شود.

21.فضای کافی برای پاسخ درنظر گرفته شود.

ب – نگارش وادبیات سوال

ج- کلید تصحیح

1.درست بودن کلید تصحیح

2.به تمام قسمتهای نوشته شده بارم تعلق گیرد وتمام نمره به جواب آخرداده نشود.

گام های اساسی درارزشیابی پیشرفت تحصیلی                                                      

ملاک های فنی سوالات {لازمه اینکار ، مشخص بودن نوع سوال و سطح یادگیری مورد  سنجش سوال و ... است . یعنی رعایت سطوح حیطه های شناختی ، عاطفی ، روانی – حرکتی و در بخش حیطه شناختی بر رعایت طبقات دانش – درک و فهم – کاربرد –تجزیه و تحلیل- ترکیب وارزشیابی تو  جه شود.              1- سوالات از ساده به مشکل تنظیم شود .

2- از انواع سوالات استفاده شود .( حداقل 5 نوع)

از جمله سوالات امتحانی می توان عینی و انشایی را بر شمرد.

در سوالات عینی ارزشگذاری یا تصحیح آنها ، به دور از حب و بغض قضاوت و نظارت شخص مصحح انجام می گیرد.

مانند سوالات چند گزینه ای – صحیح و غلط- کامل کردنی – جور کردنی – تلفیقی صحیح و غلط وتصحیح کردنی

در سوالات کامل کردنی باید :

1- کلمه یا عبارت حذف شده از مفاهیم با ارزش جمله باشد.

2- در سوال بیش از یک جای خالی گنجانده نشود و جای خالی در وسط یا آخر جمله باشد.

3-فقط یک پاسخ معین ومشخص داشته باشد.

در سوالات جور کردنی باید:

1- تعداد پاسخ ها بیش از سوالات باشد.

2- سوال و پاسخ بصورت مختصر نوشته شود .

3- به منظور اینکه پاسخ سوال ها به راحتی پیدا نشود ، سوالات باید با یکدیگر متجانس باشند .

تلفیقی : در این نوع سوال از دانش آموزان خواسته می شود در صورت غلط بودن عبارت صحیح را در قسمت مربوطه بنویسد.

سوالات انشایی نیز به دو دسته کوته پاسخ و گسترده پاسخ تقسیم می شوند.

در سوالات کوته پاسخ

پاسخ سوال تا حدی محدود است و بر مبنای الگوی تعیین شده مشخص و تهیه می شود.

در سوالات گسترده پاسخ

آزمایش شونده به پیروی از الگوی مشخصی موظف نیست و در نحوه تنظیم و ارائه پاسخ ، آزادی کامل دارد .در اینگونه سوالات طول پاسخ و زمان لازم برای آن از طرف طراح تعین می شود .

3- سوالات همنوع (مانند چند گزینه ای و جور کردنی و...) پشت سرهم قرار گیرند و دستور کار لازم را داشته باشند .

4- هر سوال به طور مستقل فقط یک هدف آموزشی خاص را مورد سنجش قرارگیرد ( در  نوشتن سوالات پایانی ، باید اهداف مهم تر آورده شود) یعنی پاسخ به سوال و یا بخشی از سوال مشروط بر پایان سوالات دیگر نباشد.

5- هر سوال در سنجش یک هدف آموزشی بدون تکرار طرح شود (یعنی هر سوالی باید برای

یک هدف خاص طراحی گردد)                 

 6- بارم هر سوال با جواب مورد انتظار متناسب باشد.

نمره گذاری و بارم بندی بر دو نوع است.

الف -نمره گذاری تحلیلی که بر نکات یا اجزای خاص پاسخ تکیه می کند.

ب- نمره کذاری کل نگر که تمامیت پاسخ را بصورت یک کل در نظر می گیرد.

7- در تدوین سوالات بودجه بندی کتاب رعایت شود .

8- متن سوال راهنمای پاسخ آن سوال یا دیگر سوالات نباشد .(هر پرسش باید از پرسش های دیگر مستقل باشد و پاسخ هیچ پرسشی نباید از روی متن یا گزینه های پرسش های دیگر حدس زده شود .)

9- سوالات با عبارتی دقیق گویا و دور از ابهام طرح شوند.

10- در طراحی سوالات به متن کتاب و محتوای اصلی درس تاکید شود . تا میزان پاسخگویی دانش آموزان بیانگر درجه توان و عملکرد تحصیلی وی در آن باشد و دانش آموزان را از حفظ طوطی وار محصور شدن در قالب مطالبی که فهم و یادگیری او را در حد ضعیفی نگه دارد خودداری شود . چنانچه نیاز به انعکاس سوال یا سوالاتی که تمرین کتاب یا .... باشد ، تغییراتی جزیی در آن ضرورت دارد و هیچ سوالی نباید خارج از کتاب باشد.

11- برای سوالات انشایی دامنه و حد در نظر گرفته شود .

زمان و رشد سنی دانش آموزان را باید در نظر گرفت و حدود و اندازه تقریبی و طول هر پاسخ سوال انشایی از طرف طراح مشخص و تعیین شود .

12- در توزیع بارم هر سوال به قسمت های مختلف پاسخ آن دقت شود .

نمره اختصاص داده شده به هر سوال می بایست با اجزای تقسیم شده اش متناسب باشد . مثلا برای یک سوال 3 جزیی نمیتوان 1 نمره در نظر گرفت.

13- سوالات از نظر علمی صحیح طرح شوند.

سوالی از نظر علمی صحیح است که در مورد صحت و سقم پاسخ آن بین مصححان اتفاق نظر وجود داشته باشد و سوالی که بدنه ( صورت مسئله) آن غلط باشد ، یک سوال علمی نیست.

14- سوالات از قوه تمییز و مناسب برخوردار باشند .                                                    

حساسیت سوالات طراحی شده باید به گونه ای باشد که دانش آموزان موفق را از دیگر داننش آموزان جدا سازد.

15- سوالات باید از اعتبار لازم برخوردار باشد.

اعتبار یعنی اگر یک آزمون دو بار در مورد یک آزمودنی بکار رود نتایج تقریبا یکسانی به دست می آید می توان گفت که اعتبار یک آزمون ثبات و پایایی نتایج آن در اجراهای متعدد است.

16- نوع سوالات با سطح یادگیری مورد سنجش و اهداف امتحان ، هم خوانی داشته باشد                 17- سوالات از روایی لازم برخوردار باشند روایی یعنی آزمون چیزی را اندازه بگیرد که برای آن ساخته شده است . مثلا آزمونی که برای اندازه گیری معلومات دانش آموزان در درس ادبیات فارسی ساخته شده نباید معلومات آنان را در املا اندازه بگیرد.

انواع روایی : 1- روایی ظاهری 2- روایی محتوایی 3- روایی هم زمان 4- روایی پیش بین 5- روایی سازه (روایی مفهومی) شاید توضیح بیشتری بخواهد..

18- در سوالات چند قسمتی باید سوالات به گونه ای طرح شوند که هر قسمت دارای پاسخ مجزا باشد و عدم پاسخگویی به یک قسمت دانش آموزان را از پاسخ به قسمت های دیگر محروم نکند.

19- زمان اختصاص داده شده به پاسخگویی به سوالات یک امتحان توسط طراح بر اساس سطح دشواری سوالات و با در نظر گیری تمام عوامل فیزیکی و شرایط برگزاری امتحان اختصاص داده شود .بدیهی است که زمان منظور شده در یک امتحان از مجموع زمان های محاسبه شده تک تک سوالات بر اساس پیش بینی زمان لازم شده توسط دانش آموزان برای پاسخ به هر سوال طبق راهنمای تصحیح سوالات انجام می شود .این زمان شامل: زمان لازم برای خواندن سوال + زمان لازم برای تفکر و یادآوری پاسخ + زمان لازم برای نوشتن پاسخ +بازنگری آن خواهد بود .(متناسب با توانایی دانش آموز متوسط است)

20- از دادن سوالات اختیاری خودداری شود.

21- چنانچه پاسخگویی به سوال یا سوالاتی نیاز به دستورالعمل جداگانه یا استفاده از ابزار خاصی دارد ، طراح نسبت به درج نکات لازم قبل از سوال یا سوالات مورد نظر ترجیحا در ابتدای سوالات امتحانی بعد از مندرجات سر برگ با رعایت قوانین مربوطه در این زمینه اقدام نماید.

22- چنانچه پاسخ سوالی از منبع خاصی مد نظر است در متن سوال به منبع مورد نظر اشاره شود .

23- سقف حداقل و حداکثر تعداد سوالات امتحانی با توجه به نوع درس – حجم و اهمیت محتوا- سطوح یادگیری مورد سنجش نوع سوال- زمان مناسب پاسخ به سوالات و شرایط سنی دانش آموزان تعین گردد.             

بدیهی است سقف حداقل و حداکثر سوال در امتحانات دروس مختلف یکسان نخواهد بود ولی حداقل تعداد 12 و حداکثر 25 سوال پیشنهاد می شود . ( کم بودن تعداد سوالات باعث بالا رفتن بارم و از دست دادن نمره و زیاد بودن تعداد باعث خستگی دانش آموزان و تصحیح مشکل اوراق امتحانی می شود)

24- فهم نهایی سوالات امتحانی قبل از ارسال توسط طراح بازنگری و چنانچه نیاز به اصلاحات داشت ، به موقع اقدام شود .

25- ارزش نمره ای هر سوال با توجه به سطوح یادگیری مورد سنجش حداقل 25/. برای سوال آسان و حداکثر 4 نمره برای سوالات سطوح بالاتر منظور گردد . در مواردی که سوال چند قسمت دارد نباید ارزش نمره ای هر قسمت از 25/. کمتر تعین شود.

 26- تقسیم بندی سطح دشواری سوالات بر اساس ملاک های مهم از جنبه سطوح یادگیری مورد سنجش در حیطه شناختی صورت گیرد . بعنوان مثال در یک امتحان برای تعین سطح دشواری امتحان ممکن است پیشنهاد شود :

1- سوالات طبقه دانش (آسان )2- سوالات طبقه درک و فهم (متوسط پائین)3- سوالات طبقه کاربرد و تجزیه و تحلیل(سطح بالا) 4- سوالات طبقه ترکیب و ارزشیابی (دشوار) بدیهی است این تقسیم بندی بنابرماهیت محتوا در دروسی مختلف تغییر می کند.

سطوح ارزشیابی / سطوح حیطه شناخته / توزیع درصد سوالات دامنه نمره

نکته: در امتحان 15 نمره ای دامنه نمره را در 3 ضرب می کنیم

27 سطح دشواری سوالات امتحانی ، از قبل توسط طراح سوال بصورت نظری و مطابق با اهداف امتحان و با توجه به موارد زیر تعین می گردد. 1- سوالی دشوار است که تا 25/. دانش آموزان بتوانند به آن پاسخ صحیح دهند .2- سوالی متوسط محسوب می شود که 26 تا 50 درصد دانش آموزان بتوانند به آن پاسخ صحیح بدهند. 3- سوالی آسانمحسوب می گردد که بیش از 75/. دانش آموزان بتوانند به آن پاسخ صحیح بدهند.

1-مشخصات سربرگ رعایت شود .

1- نام و نام خانوادگی 2- شمارهدانش آموزی 3- نام درس 4- پایه 5- آموزشگاه 6- استان 7- ناحیه 8- نوبت امتحانی 9- مدت امتحان 10- تعداد صفحات سوالات 11- تاریخ امتحان 12- نام طراح

2- فضای کافی و مناسب برای پاسخ سوالات در نظر گرفته شود .(در صورت نداشتن پاسخنامه) باید فضای لازم متناسب با پاسخ هر سوال در نظر گرفته شود تا مشکلاتی برای                                                      دانش آموزان و مصصحان ایجاد نشود . چنانچه پاسخ سوالی می بایست به صفحه دیگر انتقال یابد حتما دستور کار مربوط به انتقال پاسخ سوالات در زیر هر سوال باید در سر برگ سوالات آزمون قید گردیده باشد.

3- سوالات خوانا باشد. کیفیت تایپ ، خوانایی خط و شیوایی سوالات مطلوب باشد.

4- سوالات باکیفیت بالا تکثیر شود . کم رنگ بودن سوالات ، چاپ نشدن ابتدا و انتهای سوالات اثرات منفی در پاسخگویی دانش آموزان دارد( لذا ضرورت دارد طراح نظارت و کنترل لازم را بر کیفیت تکثیر سوالات قبل از برگزاری امتحان داشته باشد)

5- بارم سوالات در سمت چپ ورقه قید گردد. بارم هر سوال فقط در سمت چپ ورقه امتحان نوشته شود . چنانچه در زیر سوال یا بالای سوال درج گردد مشکلاتی در آزمون پدیدار خواهد کرد .

6- مجموع نمرات سوالات با نمره اختصاص یافته به ورقه مطابقت داشته باشد. باید بارم تک تک سوالات با جمع بارم کلیه سوالات هم خوانی و مطابقت داشته باشد.